نقش انتظارات مثبت

به گزارش خبرگزاري موج، دنياي اقتصاد نوشت: يکي از پايه‌اي‌ترين مفاهيم علم اقتصاد بحث انتظارات است که به خصوص از دهه 1970 به اين سو، هسته اصلي مدل‌ها را به خود اختصاص داده است. در اين بين «نقد لوکاس» بر مدل‌‌هاي اقتصاد‌سنجي ساده نيز بر پررنگ شدن انتظارات، تاثيري کليدي داشت. لوکاس بر اين بود که نمي‌توان با تمرکز بر داده‌هاي تاريخي و به دست آوردن پارامترها در يک مدل، برآورد کرد که مثلا تاثير فلان سياست اقتصادي بر رشد اقتصادي يا تورم چه خواهد بود، زيرا اعلام سياست‌ها خود باعث تغيير انتظارات عاملان اقتصادي شده و پارامترها خود به خود تغيير مي‌کنند. اگر انتظار در بازار ارز باشد که بهاي آن کاهش مي‌يابد، سياست‌هاي اتخاذي بانک مرکزي در آن جهت بسي کارآتر خواهد بود، تا زماني که انتظارات برعکس آن شکل گيرد. اگر انتظارات کاهش تورم باشد، سياست‌هاي انقباض پولي بسيار آسان به اين هدف مي‌رسد تا زماني که اجماع بر رشد قيمت‌ها باشد. اگر عاملان اقتصادي انتظار رکود اقتصادي را داشته باشند، دولت به سختي مي‌تواند با سياست‌هاي مالي خود، اقتصاد را از رکود نجات دهد. انتظارات، پيش‌بيني آن چيزي است که به زودي در صحنه عمل روي مي‌دهد. از اين روي تحولي که بتواند انتظارات را مثبت کند و خوش‌بيني را به عاملان اقتصادي که همان شهروندان يک کشور هستند، برگرداند، اي بسا در صحنه عمل نيز روندها را بهتر كند. خوش‌بيني به آينده کليد اصلي تحقق تحولات بزرگ است. اقتصاد ايران امروز بيش از هر زمان ديگري نيازمند چنين انتظار و خوش‌بيني است. اما انتظارات بدون وجود نشانه‌ها خلق نمي‌شوند. اگر خواهان انتظارات مثبت از سوي شهروندان هستيم بايد از خود بپرسيم که آيا نشانه‌ها براي شکل گرفتن اين انتظارات وجود دارد؟ يکي از سياست‌هاي بهينه نيز همين است که تصميم‌گيرندگان در جهت ايجاد اين نشانه‌ها بکوشند و بتوانند به خوش‌بيني و انتظارات مثبت دامن زنند. فراتر از اين، گاه در تاريخ يک ملت تحولي روي مي‌دهد که مي‌تواند منشأ اصلي تغييرات شگرف در انتظارات شهروندان شود. منبعي براي خوش‌بيني فراگير نسبت به آينده. سرچشمه‌اي که مي‌تواند سرنوشت و تقدير اقتصادي يک ملت را تغيير دهد؛ چه با نشانه‌ها و چه با تحول، مديريت کردن انتظارات نيز مهم است. اينکه سياست‌گذار و اويي که بيشترين تاثير را بر آن تحول و شکل‌گيري انتظارات و خوش‌بيني داشته است، بتواند تا مدتي که در صحنه عمل آن خوش‌بيني‌ها محقق شود، نگذارد انتظارات معکوس شود، از جايگاه پر اهميتي برخوردار است. خلق انتظارات مثبت يک مساله است و حفظ آن مساله‌اي ديگر. حفظ انتظارات سخت‌تر از خلق آن است. ضمانت حفظ آن، اين است که روندها مثبت شود و شهروندان در زندگي خود ببينند که به اشتباه خوش‌بين نبوده‌اند. بپذيرند که درست پيش‌بيني کرده بودند و چه بسا در آينده روندهايي که مثبت شده، سرعت بيشتري گيرد. اگر چنين نشود، به همان سرعتي که انتظارات مثبت خلق شده، از بين مي‌رود و نتيجه اين عقب‌نشيني از انتظارات مثبت بسي بيشتر از آني است که از همان ابتدا انتظاري شکل نمي‌گرفت. سياست‌گذاران براي آينده‌اي بهتر در اقتصاد ايران بايد هم براي خلق خوش‌بيني‌ها بکوشند و هم با عمل خود از آن حفاظت کنند. پويا جبل عاملي