ساخت و ساز از ابزار توسعه فرهنگي است/ فرهنگ به هيچ وجه مستقل عمل نمي‌کند

اصفهان پايتخت فرهنگ و تمدن ايران اسلامي است و اين روزها که تنور انتخابات داغ است، بي شک فرهنگ براي کانديدا‌هاي شوراي شهر در نصف جهان مقوله‌اي مهم و قابل توجه است و سعي همه نيز بر آن است که حداقل برنامه‌هايشان رنگ و بويي از نشانه‌هاي فرهنگي ببرد. در اين ميان مهندس اصغر آذربايجاني شايد يکي از معدود افرادي باشد که سختي‌هاي حوزه فرهنگ را با گوشت و پوست خود چشيده است، سال‌ها در خط مقدم جبهه فرهنگي يعني رسانه‌ها کار کرده و مانند برخي نسجيده و بي محابا در مورد آن سخن نمي‌گويد. چرا تا اين پايه اختلاف نظر در حوزه فرهنگي وجود دارد؟ ببينيد حوزه فرهنگ يکي از متعلقات انساني است. يعني با انسان سر و کار دارد و انسان نيز موجودي نامحدود است بنابراين هر آن چه به وي مربوط مي‌شود نيز همين خصيصه را مي‌گيرد تفاسير موسع مي‌شود و اختلاف نظر‌ها زياد و ممکن است در اين ميان همه نيز درست بگويند، چرا که آنها با تفسير خود به مسائل نگاه مي‌کنند و تفسير آنها نيز اگر خلاف عقل و منطق نباشيد صحيح است. پس اين گونه کار کردن در حوزه فرهنگي بسيار سخت مي‌شود. بله دقيقا همين حوزه فرهنگ را حوزه سختي مي‌کند و گاه تشتت آرا و عقيده نتايج مخربي به بار مي‌آورد، اما هميشه اکثريتي وجود دارد اکثريتي که تفسير آنها مورد قبول‌تر است و اساس کار قرار مي‌گير،د اما بايد دقت کرد که تفسير همين اکثريت هم هيچ گاه مثل علوم تجربي نمي‌تواند قطعي باشد و نسبي است. حال فرض کنيم با همين تشتت آرا ما با يک فضاي شهري رو برو هستيم. فرهنگ اين شهر را چگونه بايد مديريت کرد؟ مديريت فرهنگي در اساس کنار هم قرار دادن تمام آرا و عقايد است. با هيچ کس نمي‌توان سلبي يا حذفي برخورد کرد. ضمن اين که مستقل ديدن فرهنگ اشتباه است. فرهنگ به هيچ وجه مستقل عمل نمي‌کند. ما فرهنگ رانندگي داريم، ما فرهنگ آداب معاشرت داريم و ... پس مي‌بينيد فرهنگ با تک تک شئون زندگي ما آميخته است و از آن‌ها جدا نيست. اشتباه اين است که ما فرهنگ را يک پديده مستقل فرض کنيم و بر اساس اين تعريف بگوييم ما کار فرهنگي کرده‌ايم. دوست دارم کمي شفاف‌تر در اين رابطه سخن بگوييم. شما مي‌گوييد فرهنگ با همه چيز درآميخته خب در همين فضاي شهري ما مثلا ساخت رينگ سوم ترافيک شهر اصفهان کجايش فرهنگي، اين همه ساخت و ساز که در شهر مي‌شود کجايش فرهنگي است؟ ببينيد من به دليل سبقه‌اي که در کار در شهرداري اصفهان دارم از اين ظرفيت‌ها آشنايي دارم همين امروز هر پروژه‌اي که در شهرداري اصفهان تعريف مي‌شود پيوست فرهنگي دارد چه کسي گفته ساخت و ساز‌هاي شهر فرهنگي نيستند. آيا پروژه‌اي فرهنگي‌تر از ميدان امام علي (ع) سراغ داريد؟يا چه کاري فرهنگي تر از افتتاح مجتمع فرهنگي مطبوعاتي اصفهان مي توان پيدا کرد؟مگر به صرف اينکه اين ها با بتن و سنگ و آهن ساخته شده و پوسته سخت دارد بايد بگوييم کار عمراني صرف است؟ نبايد اين چنين تصور کرد که برخي بستر‌ها هيچ جاي کار فرهنگي ندارند برخي از ساخت و ساز‌ها اصلا خود زير ساخت کار فرهنگي است و به نظر من شما اگر پديده فرهنگ را در نظر نگيريد نمي‌توانيد کار عمراني کنيد. فرهنگ با همه چيز ما درآميخته است شک نکنيد اصلا ساخت و ساز از ابزار توسعه فرهنگي است و نبايد از کنارش به سادگي گذشت. همين رينگ ترافيک که ذکر کرديد هر کدام از اتوبان هايش به نام يک شهيد نامگذاري شده، سراسر آن از المان هاي دفاع مقدس پر شده، اين ها بست هاي عيان فرهنگي آن است و براي مثال اگر بتواند صله رحم را تسهيل کند تاثير غير مستقيم فرهنگي محقق شده نبايد انتظار داشته باشيد که اين تاثيرات فرهنگي فرياد بزنند همين که در زندگي رهگذران تاثير کمي بگذارد اندک، اندک نتايج بسياري به بار مي آورد. پس تفاوت در نمايه‌هاي اين بست‌هاي فرهنگي است. دقيقا برخي از کار‌ها مستقيم و برخي غير مستقيم به مقوله فرهنگ ياري مي‌رساند. اين اوج کوته بيني است که اگر ما در مقوله‌اي به طور نمايان نمود فرهنگي را مشاهده نکنيم بگوييم آن کار غير فرهنگي است اصلا چنين نيست همين طرز صحبت من با شما يک کار فرهنگي است و يک نمود فرهنگي خاص تبعيت مي‌کند. براي رسيدن به يک شهر فرهنگ مدار بايد چه کرد؟ براي رسيدن به چنين شهري بايد داشته‌هاي فرهنگيمان را بازشناسي کنيم، آن وقت است که نداشته‌هايمان هم به دست مي‌آيد و راه و رسم پيش رويمان قرار مي‌گيرد اصراري که بر روي شهر اسلامي مي‌شود نمود بارزي اين کار است، شهر اسلامي يک شهر متناسب با فرهنگ ماست زشتي‌ها و پليدي‌هاي برخي فرهنگ‌هاي مهاجم را هم ندارد وقتي اين توانمندي‌ها را شناختيم در جهت تقويت آن‌ها برمي‌آييم و فقط تفاوت در معاني و مفاهيم مي‌ماند که آن نيز قابل حل است همه به اجماع مي‌رسيم و شهر نيز فرهنگ مدار مي‌شود اما تا روزي که بخواهيم حول مفاهيم ماورايي دور بزنيم و تصورات غلط خودمان را الغا کنيم راه به جايي نمي‌بريم.